Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi (GSTC)
Global Sustainable Tourism Council (GSTC) – Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi, sürdürülebilir turizm alanında küresel ölçekte ortak bir anlayış ve temel gereklilikler oluşturulmasını amaçlayan uluslararası bir kuruluştur.
GSTC tarafından geliştirilen GSTC Standards (GSTC Standartları), turizm sektöründe sürdürülebilirliğin değerlendirilmesi için uluslararası bir referans çerçevesi sunmaktadır. GSTC Standartları; sürdürülebilir yönetim, yerel topluma sağlanan sosyo-ekonomik faydalar, kültürel mirasın korunması ve çevresel etkilerin azaltılması gibi temel sürdürülebilirlik konularını kapsar.
GSTC Standartları, farklı ülkelerde ve farklı turizm sektörlerinde uygulanabilecek ortak bir sürdürülebilirlik yaklaşımı oluşturmayı hedeflemektedir. Bu sayede sürdürülebilir turizm uygulamalarının değerlendirilmesinde ortak bir uluslararası temel oluşturulması ve turizm sektöründe güvenilirliğin artırılması amaçlanmaktadır.
GSTC'nin güncel sisteminde sektörlere yönelik Hotel Standard, Tour Operator Standard, MICE Standard ve Attraction Standard gibi standartlar bulunmaktadır. GSTC Standards, geçmişte kullanılan “GSTC Criteria” terminolojisinin güncel karşılığıdır.
GSTC'nin Sürdürülebilir Turizm Yaklaşımı
GSTC'nin sürdürülebilir turizm yaklaşımı temel olarak dört ana konu üzerine kuruludur:
A. Sürdürülebilir Yönetim
Kuruluşun sürdürülebilirliği sistematik biçimde yönetmesini, politika ve hedefler oluşturmasını, performansını izlemesini ve sürekli iyileştirme yaklaşımını benimsemesini kapsar.
B. Sosyo-Ekonomik Etkiler
Yerel istihdamın desteklenmesi, yerel ekonomik faydanın artırılması, çalışanların haklarının korunması ve yerel toplum üzerindeki olumlu etkilerin geliştirilmesini ele alır.
C. Kültürel Etkiler
Yerel kültürün, geleneklerin, kültürel mirasın ve toplumsal değerlerin korunması ve turizm faaliyetlerinin kültürel miras üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasını amaçlar.
D. Çevresel Etkiler
Enerji ve su kaynaklarının verimli kullanılması, atıkların azaltılması, sera gazı emisyonlarının yönetilmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması ve çevresel etkilerin azaltılması gibi konuları kapsar.
GSTC'nin turizm sektörüne yönelik standartlarında bu dört ana yaklaşımın sektöre özgü gerekliliklere dönüştürüldüğü görülmektedir. Örneğin GSTC Tour Operator Standard dört ana temayı sürdürülebilirlik planlaması, yerel topluma sosyal ve ekonomik faydaların artırılması, kültürel mirasın geliştirilmesi ve çevresel etkilerin azaltılması üzerinden yapılandırmaktadır.
GSTC Neden Önemlidir?
Sürdürülebilir turizm uygulamalarının farklı kuruluşlar tarafından farklı yöntemlerle değerlendirilmesi, tüketiciler ve turizm işletmeleri açısından karşılaştırılabilirlik ve güvenilirlik sorunları oluşturabilir.
GSTC Standartları, sürdürülebilir turizm için ortak bir uluslararası temel oluşturarak bu alandaki uygulamaların daha anlaşılır, karşılaştırılabilir ve güvenilir şekilde değerlendirilmesine katkı sağlar.
Sürdürülebilir Turizm İçin Uluslararası Standartlar
GSTC Standards, turizm işletmeleri ve ilgili turizm faaliyetlerinin sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesine yönelik uluslararası bir referans çerçevesidir.
GSTC Standartları, sürdürülebilir turizmin yalnızca çevresel konularla sınırlı olmadığını; yönetim, sosyal ve ekonomik etkiler, kültürel miras ve çevresel etkilerin birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
GSTC'nin güncel yapısında sektörlere göre farklı standartlar bulunmaktadır:
- GSTC Hotel Standard – Oteller ve konaklama işletmeleri
- GSTC Tour Operator Standard – Tur operatörleri
- GSTC MICE Standard – Toplantı, teşvik, kongre ve etkinlik sektörü
- GSTC Attraction Standard – Turistik çekim noktaları/atraksiyonlar
GSTC Accreditation Manual v5.0 ile MICE ve Attraction kapsamları da GSTC akreditasyon sistemine dahil edilmiştir.
GSTC Standartlarının Dört Temel Boyutu
1. Sürdürülebilir Yönetim
Sürdürülebilirliğin kuruluşun genel yönetim sistemi içerisinde ele alınmasını amaçlar.
Bu kapsamda;
- sürdürülebilirlik politikalarının oluşturulması,
- sorumlulukların belirlenmesi,
- hedef ve performans göstergelerinin oluşturulması,
- yasal ve diğer gerekliliklerin izlenmesi,
- çalışanların bilinçlendirilmesi,
- paydaşların sürece dahil edilmesi,
- performansın izlenmesi ve
- sürekli iyileştirme
gibi konular ele alınır.
2. Sosyal ve Ekonomik Etkiler
Turizm faaliyetlerinin çalışanlar ve yerel toplum üzerindeki etkilerinin sürdürülebilir şekilde yönetilmesini amaçlar.
Bu kapsamda;
- yerel istihdam,
- çalışan hakları,
- adil çalışma koşulları,
- yerel satın alma,
- yerel ekonomik faydanın artırılması,
- toplumun desteklenmesi,
- çocukların ve savunmasız grupların korunması
gibi konular değerlendirilebilir.
3. Kültürel Etkiler
Turizm faaliyetlerinin yerel kültür ve kültürel miras üzerindeki etkilerinin yönetilmesini amaçlar.
Bu kapsamda;
- kültürel mirasın korunması,
- yerel kültürün desteklenmesi,
- kültürel değerlerin ziyaretçilere doğru aktarılması,
- kültürel kaynakların sorumlu şekilde kullanılması
gibi konular ele alınır.
4. Çevresel Etkiler
Turizm faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkilerin azaltılmasını ve doğal kaynakların etkin kullanılmasını amaçlar.
Bu kapsamda;
- enerji verimliliği,
- su verimliliği,
- atık yönetimi,
- sera gazı emisyonları,
- iklim değişikliğine uyum,
- biyolojik çeşitliliğin korunması,
- kirliliğin önlenmesi,
- doğal kaynakların korunması
gibi konular değerlendirilebilir.https://www.gstc.org/gstc-criteria/
GSTC Hotel Kriter Maddeleri: https://www.gstc.org/wp-content/uploads/GSTC-Hotel-Standard.pdf
GSTC BELGELENDİRME
Sürdürülebilir Turizm Belgelendirmesi
GSTC belgelendirmesi, bir turizm işletmesinin ilgili sürdürülebilir turizm standardında belirlenen gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının bağımsız ve sistematik bir uygunluk değerlendirme süreciyle belirlenmesini ifade eder.
Belgelendirme sürecinde kuruluşun sürdürülebilirlik uygulamaları yalnızca dokümanlar üzerinden değil; objektif kanıtlar, kayıtlar, uygulamalar, personel görüşmeleri, saha gözlemleri ve gerekli diğer değerlendirme yöntemleri üzerinden incelenir.
GSTC'nin güncel akreditasyon sistemi, belgelendirme kuruluşlarının sürdürülebilir turizm alanında yetkin personel bulundurmasını, şeffaf ve tarafsız belgelendirme prosedürlerine sahip olmasını ve ilgili uluslararası uygunluk değerlendirme gerekliliklerine uymasını öngörmektedir. GSTC, akreditasyon gereklilikleri arasında ISO/IEC 17065:2012'ye uyumu da açıkça belirtmektedir.
Kimler GSTC Belgelendirmesine Başvurabilir?
GSTC'nin güncel sektör kapsamları doğrultusunda sürdürülebilirlik belgelendirmesi; kapsam dahilinde bulunan turizm işletmeleri ve faaliyetleri için uygulanabilir.
Bunlar arasında örneğin:
- Oteller ve konaklama işletmeleri,
- Tur operatörleri,
- MICE kapsamındaki kuruluşlar ve faaliyetler,
- Turistik çekim noktaları
yer almaktadır.
Ancak kuruluşumuzun hangi sektörlerde ve hangi coğrafi kapsamda belgelendirme yapabileceği, sahip olduğu gerçek akreditasyon kapsamına göre belirlenir.
Bu cümleyi özellikle öneriyorum. Çünkü siz şu anda akreditasyon sürecindesiniz. Web sitesinde gelecekte almayı planladığınız kapsamları sanki mevcut akreditasyon kapsamınızmış gibi göstermemiş olursunuz.
GSTC Belgelendirmesinin Sağladığı Değer
Sürdürülebilirlik belgelendirmesi kuruluşlara;
- sürdürülebilirlik uygulamalarını sistematik hale getirme,
- mevcut performanslarını değerlendirme,
- gelişim alanlarını belirleme,
- çevresel ve sosyal etkilerini daha etkin yönetme,
- sürdürülebilirlik performanslarını ölçme ve izleme,
- paydaş beklentilerini daha etkin yönetme,
- sürdürülebilirlik çalışmalarının bağımsız bir değerlendirme sürecinden geçirilmesi
konularında katkı sağlayabilir.
Belgelendirme aynı zamanda kuruluşun sürdürülebilirlik çalışmalarının belirli bir standarda göre bağımsız olarak değerlendirilmesini sağlar.
TÜRKİYE-TGA TARAFI Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I)
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı, Türkiye'de turizm sektörünün sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda gelişmesini desteklemek ve turizm faaliyetlerinin çevresel, sosyal, kültürel ve ekonomik etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.
Program, Türkiye'nin turizm sektöründe sürdürülebilirlik uygulamalarının yaygınlaştırılmasını, sürdürülebilirlik performansının geliştirilmesini ve turizm faaliyetlerinin uzun vadeli sürdürülebilirliğinin desteklenmesini amaçlamaktadır.
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) koordinasyonunda yürütülmektedir.
Program kapsamında sürdürülebilir turizm uygulamalarının değerlendirilmesinde Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I – Türkiye Sustainable Tourism Industry Criteria) kullanılmaktadır.
TR-I; Türkiye'nin turizm sektörünün yapısı, sosyal ve kültürel özellikleri dikkate alınarak oluşturulmuş olmakla birlikte, uluslararası sürdürülebilir turizm yaklaşımını da esas almaktadır.
GSTC'nin güncel tanımına göre TR-I, Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı'nın ana bileşenlerinden biridir ve Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) rehberliğinde oluşturulmuştur. GSTC ayrıca TR-I'nin GSTC Industry Standard'ın tamamını benimsediğini belirtmektedir.
Turkiye sürdürülebilir turizm programı detayları: cdn.tga.net.tr/tga-prod/document_pool/2026/8/Çevresel%20ve%20Kültürel%20Sürdürülebilirlik%20Programı_29.07.2026.pdf
tga.gov.tr/sertifika-programi/cevresel-ve-kulturel-surdurulebilirlik-programi/cevresel-ve-kulturel-surdurulebilirlik-programi-hakkinda
TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM ENDÜSTRİ KRİTERLERİ – TR-I Nedir?
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I), Türkiye'deki turizm sektörünün sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesine yönelik oluşturulmuş ulusal sürdürülebilir turizm standardıdır.
TR-I, Türkiye'nin turizm sektörünün ihtiyaçlarını ve ülkenin sosyal ve kültürel yapısını dikkate alan gereklilikleri, uluslararası kabul gören sürdürülebilir turizm yaklaşımıyla bir araya getirmektedir.
GSTC tarafından GSTC-Recognized Standard olarak tanınan TR-I, GSTC Industry Standard'ın tümünü benimsemiştir. Bu nedenle TR-I, GSTC'nin sürdürülebilir turizm standardıyla uyumlu bir ulusal standart olarak değerlendirilmektedir.
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri TR-I'nin amacı
TR-I'nin temel amacı, Türkiye turizm sektöründe sürdürülebilirliğin sistematik biçimde uygulanmasını ve turizm faaliyetlerinin;
- çevresel,
- sosyal,
- kültürel ve
- ekonomik
boyutlarıyla birlikte ele alınmasını desteklemektir.
Bu yaklaşım sayesinde sürdürülebilirliğin yalnızca enerji, su veya atık yönetimi gibi çevresel uygulamalarla sınırlı kalmaması; işletmenin yönetim yapısından çalışan uygulamalarına, yerel topluma sağlanan faydalardan kültürel mirasın korunmasına kadar bütüncül bir şekilde değerlendirilmesi hedeflenmektedir.
Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Endüstri Kriterleri: https://cdn.tga.net.tr/tga-prod/document_pool/2026/1/23/C%CC%A7evresel_ve_Ku%CC%88ltu%CC%88rel_Su%CC%88rdu%CC%88ru%CC%88lebilirlik_Endu%CC%88stri_Kriterleri_20.01.2026-2c7e27e5-b766-440f-bb23-fcd25896f6bf.pdf
Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Endüstri Kriterleri: tga.gov.tr/sertifika-programi/cevresel-ve-kulturel-surdurulebilirlik-programi/cevresel-ve-kulturel-surdurulebilirlik-programi-endustri-kriterleri
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri TR-I ve GSTC İlişkisi
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I), Türkiye'nin turizm sektörünün sürdürülebilir büyümesini desteklemek amacıyla, Türkiye'nin sosyal ve kültürel yapısına özgü gereklilikler ile küresel ölçekte kabul gören sürdürülebilir turizm yaklaşımını bir araya getiren ulusal sürdürülebilir turizm standardıdır.
TR-I, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) öncülüğünde, sektör paydaşları ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği içerisinde geliştirilmiştir. Standardın temel amacı, Türkiye'deki turizm faaliyetlerinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda sistematik biçimde yönetilmesini ve Türk turizm sektöründe ortak bir sürdürülebilirlik anlayışının geliştirilmesini sağlamaktır.
TR-I'nin geliştirilmesinde Global Sustainable Tourism Council (GSTC) tarafından oluşturulan sürdürülebilir turizm standartları temel uluslararası referanslardan biri olarak kullanılmıştır. TGA'nın resmi açıklamasına göre, GSTC'nin ilgili kriterlerinin tamamı değiştirilmeden TR-I tarafından benimsenmiştir. GSTC de TR-I'yi GSTC-Recognized Standard olarak tanımakta ve TR-I'nin GSTC Industry Standard'ın tamamını benimsediğini belirtmektedir.
Bu yapı, Türkiye'nin ulusal sürdürülebilir turizm yaklaşımı ile uluslararası sürdürülebilir turizm standartları arasında güçlü bir uyum oluşturur.
Ulusal Uygulama + Küresel Yaklaşım
TR-I, bir taraftan Türkiye turizm sektörünün ihtiyaçlarını, ülkenin sosyal ve kültürel özelliklerini ve ulusal uygulamaları dikkate alırken; diğer taraftan küresel sürdürülebilir turizm standartlarının temel gerekliliklerini bünyesinde barındırmaktadır.
Bu nedenle TR-I;
Türkiye'nin turizm sektörüne özgü ulusal gereklilikler
+
GSTC'nin küresel sürdürülebilir turizm yaklaşımı
=
Türkiye'de Küresel Standartlarla Uyumlu Sürdürülebilir Turizm Yaklaşımı şeklinde özetlenebilecek bütünleşik bir yapı sunmaktadır.
GSTC Recognition
GSTC tarafından verilen “GSTC-Recognized Standard” statüsü, TR-I'nin GSTC Standards ile uyumlu ve eşdeğer olduğunun GSTC tarafından yapılan teknik değerlendirme sonucunda kabul edildiğini ifade eder. GSTC'nin açıklamasına göre bu değerlendirme, standardın GSTC'nin sürdürülebilir turizm gereklilikleriyle uyumunu ve standarda eklenen hükümlerin GSTC gereklilikleriyle çelişip çelişmediğini kapsar.
TR-I'nin GSTC ile uyumu, Türkiye'de uygulanan sürdürülebilir turizm kriterlerinin uluslararası sürdürülebilir turizm yaklaşımıyla bağlantısını güçlendirmektedir.
Sürekli Güncellenen Bir Standart Yapısı
TR-I statik bir yapı olarak değerlendirilmemektedir. TGA'nın resmi açıklamasına göre TR-I, GSTC standartlarının güncelleme periyoduna uygun olarak 3 ila 5 yıl arasında gözden geçirilmekte ve gerektiğinde revize edilmektedir.
Bu yaklaşım, Türkiye'deki sürdürülebilir turizm uygulamalarının uluslararası sürdürülebilirlik alanındaki gelişmelerle birlikte güncel tutulmasını ve sektörün değişen ihtiyaçlarına cevap verebilmesini desteklemektedir.
www.gstc.org/gstc-criteria/gstc-recognized-standards-for-hotels/
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I)’NİN TEMEL BOYUTLARI
01. Sürdürülebilir Yönetim
Turizm işletmelerinin sürdürülebilirlik faaliyetlerinin sistematik şekilde yönetilmesini, sürdürülebilirlik politikalarının ve hedeflerinin oluşturulmasını, sorumlulukların belirlenmesini, performansın izlenmesini ve sürekli iyileştirmenin sağlanmasını kapsar.
02. Sosyo-Ekonomik Etkiler
Turizm faaliyetlerinin çalışanlar, yerel toplum ve yerel ekonomi üzerindeki etkilerinin yönetilmesini ve turizm faaliyetlerinden elde edilen sosyo-ekonomik faydaların artırılmasını kapsar.
03. Kültürel Etkiler
Turizm faaliyetlerinin kültürel miras, yerel kültür, gelenekler ve kültürel değerler üzerindeki etkilerinin yönetilmesini ve kültürel mirasın korunmasını kapsar.
04. Çevresel Etkiler
Turizm faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkilerinin azaltılmasını ve doğal kaynakların sürdürülebilir şekilde kullanılmasını kapsar.
Bu kapsamda enerji ve su verimliliği, atık yönetimi, sera gazı emisyonlarının azaltılması, biyolojik çeşitliliğin korunması ve çevresel etkilerin yönetimi gibi konular ele alınmaktadır.
TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM PROGRAMININ UYGULANMASI
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı kapsamında turizm işletmelerinin sürdürülebilirlik performanslarının belirli kriterler doğrultusunda geliştirilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla aşamalı bir uygulama yaklaşımı benimsenmiştir.
Program kapsamında uygulanan aşamalar, işletmelerin sürdürülebilirlik çalışmalarını geliştirmelerine, sürdürülebilirlik yönetim sistemlerini güçlendirmelerine ve sürdürülebilirlik performanslarını sürekli olarak iyileştirmelerine yönelik bir yapı sunmaktadır.
1. AŞAMA
Sürdürülebilir Turizm Uygulamalarının Başlatılması
Birinci aşama, turizm işletmelerinin sürdürülebilirlik çalışmalarını başlatmasını ve sürdürülebilirlik uygulamalarının temelini oluşturmasını amaçlamaktadır.
Bu aşamada işletmelerin sürdürülebilirlik kriterlerine yönelik temel uygulamaları gerçekleştirmesi, gerekli politika ve prosedürleri oluşturması, sürdürülebilirlik sorumluluklarını belirlemesi ve ilgili uygulamaları hayata geçirmesi hedeflenmektedir.
2. AŞAMA
Sürdürülebilirlik Performansının Geliştirilmesi
İkinci aşama, işletmelerin sürdürülebilirlik uygulamalarını geliştirmesini ve sürdürülebilirlik performanslarını daha kapsamlı şekilde yönetmesini amaçlamaktadır.
Bu aşamada sürdürülebilirlik performansının ölçülmesi, izlenmesi, hedeflerin belirlenmesi ve sürdürülebilirlik uygulamalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
3. AŞAMA
GSTC Uyumlu Sürdürülebilir Turizm Belgelendirmesi
Üçüncü aşama, turizm işletmelerinin sürdürülebilirlik uygulamalarının ilgili sürdürülebilir turizm kriterleri doğrultusunda bağımsız bir belgelendirme süreci kapsamında değerlendirilmesini kapsamaktadır.
Bu aşamada işletmenin sürdürülebilirlik uygulamaları, ilgili kriterlerin gerekliliklerine göre değerlendirilmekte ve uygunluk durumunun belirlenmesine yönelik belgelendirme süreci yürütülmektedir.
Belgelendirme değerlendirmesi kapsamında doküman ve kayıt incelemeleri, saha değerlendirmeleri, çalışan ve ilgili paydaşlarla gerçekleştirilen görüşmeler, uygulamaların gözlemlenmesi ve diğer objektif kanıtların incelenmesi gerçekleştirilebilmektedir.
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri TR-I'NİN İŞLETMEYE SAĞLAYABİLECEĞİ KATKILAR
Sürdürülebilirliği Sistematik Hale Getirin
TR-I doğrultusunda yürütülen sürdürülebilirlik çalışmaları işletmelere;
- sürdürülebilirlik yönetim sistemlerini geliştirme,
- çevresel performanslarını ölçme,
- enerji ve su verimliliğini artırma,
- atık oluşumunu azaltma,
- sera gazı emisyonlarını izleme,
- yerel ekonomik katkıyı artırma,
- çalışan uygulamalarını geliştirme,
- kültürel mirasın korunmasına katkı sağlama,
- sürdürülebilirlik performansını izleme ve raporlama
konularında sistematik bir yaklaşım sağlayabilir.
RESMÎ KAYNAKLAR
GSTC - Global Sustainable Tourism Council (GSTC)
Sürdürülebilir turizm standartları, GSTC Recognition ve GSTC Accreditation hakkında uluslararası referans.
TGA - Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA)
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı ve ilgili ulusal uygulamalar hakkında resmî kaynak.
KTB - Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı
Programın ulusal turizm politikaları ve ilgili mevzuat/uygulamalarına ilişkin resmî kaynak.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Genelgeleri: tga.gov.tr/sertifika-programi/cevresel-ve-kulturel-surdurulebilirlik-programi/tc-kultur-ve-turizm-bakanligi-genelgeleri
