Periyodik kontrol raporu, iş ekipmanlarının ve tesisatların belirli aralıklarla yetkili kişilerce muayene edildiğini ve güvenli kullanıma uygun olup olmadığını belgeleyen resmi kayıttır. İş müfettişi denetimlerinde ve olası iş kazalarında ilk istenen belgelerden biridir.
Yasal dayanak
Periyodik kontrol yükümlülüğü 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne dayanır. Yönetmelik ekinde ekipman türlerine göre kontrol kriterleri ve azami kontrol süreleri belirlenmiştir. Periyodik kontrolü yapacak kişilerin kayıt ve eğitimine ilişkin esaslar ise ayrı bir tebliğle düzenlenmiştir.
Raporda bulunması gereken bilgiler
İyi hazırlanmış bir periyodik kontrol raporu, okuyan herkesin ekipmanın durumunu ve bir sonraki adımı anlayabileceği netlikte olmalıdır. Örnek bir raporda şu bölümler yer alır:
- İşyeri bilgileri: Unvan, adres, SGK sicil numarası.
- Ekipman bilgileri: Ekipman türü, marka, model, seri numarası, imal yılı, kapasite ve bulunduğu yer.
- Kontrol bilgileri: Kontrol tarihi, kontrolün türü (ilk, periyodik, olağanüstü), uygulanan standart ve yöntem.
- Kullanılan ölçüm cihazları: Cihaz bilgileri ve kalibrasyon durumu.
- Yapılan muayene, test ve deneyler: Gözle muayene, fonksiyon testleri, yük testleri, ölçüm değerleri.
- Tespit edilen uygunsuzluklar: Her uygunsuzluğun açık tanımı ve önerilen düzeltici faaliyet.
- Sonuç ve kanaat: Ekipmanın “kullanıma uygun” veya “uygun değil” olduğu açık ifadesi.
- Bir sonraki kontrol tarihi.
- Kontrolü yapan yetkili kişinin bilgileri: Adı soyadı, mesleği, kayıt numarası ve imzası; kuruluş bilgileri.
Hangi ekipmanlar periyodik kontrole tabidir?
- Kaldırma ve iletme ekipmanları (vinç, forklift, caraskal, platform)
- Basınçlı kaplar, kazanlar, kompresörler
- Elektrik iç tesisatı, topraklama ve paratoner tesisatı
- Yangın tesisatı ve söndürme sistemleri
- İş makineleri ve yüksek riskli makineler
- Doğalgaz ve LPG tesisatları
Asansörlerin yıllık kontrolü ise ayrı bir mevzuatla, yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarınca yapılır.
Kontrol ne sıklıkla yapılır?
Azami süreler yönetmelik ekinde ekipman türüne göre belirlenmiştir; birçok ekipman için bu süre bir yıldır. Üretici talimatları, kullanım yoğunluğu veya risk değerlendirmesi daha sık kontrol gerektirebilir. Ekipmanda arıza, onarım veya kullanım koşullarında değişiklik olduğunda süre beklenmeden kontrol yapılmalıdır.
Rapor “uygun değil” çıkarsa ne yapılmalı?
Uygun olmadığı belirlenen ekipman, uygunsuzluk giderilene kadar kullanılmamalıdır. Düzeltme yapıldıktan sonra ekipmanın yeniden kontrol edilip uygunluğunun raporla belgelenmesi gerekir. Raporlar işyerinde saklanmalı ve denetimde sunulabilecek şekilde arşivlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol raporu ne kadar süre saklanmalı?
Raporlar ekipmanın kullanım süresi boyunca ve denetimlerde sunulabilecek şekilde saklanmalıdır; en az bir önceki ve güncel raporun hazır tutulması önerilir.
Periyodik kontrolü kim yapabilir?
Mevzuatta tanımlanan nitelikteki mühendis, teknik öğretmen veya yüksekokul mezunu teknik elemanlar, Bakanlık kaydı ve ilgili eğitimle periyodik kontrol yapabilir.
Periyodik kontrol yaptırmamanın cezası var mı?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası uygulanabilir; ciddi risk tespitinde iş durdurma kararı verilebilir.
Yeni alınan ekipman için kontrol gerekir mi?
Kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce kontrol yapılması gereken ekipmanlar vardır. Montaja bağlı ekipmanlarda ilk kontrol önemlidir.