GSTC Nedir?
Global Sustainable Tourism Council (GSTC) — Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi, sürdürülebilir turizm alanında küresel ölçekte ortak bir anlayış ve temel gereklilikler oluşturulmasını amaçlayan uluslararası bir kuruluştur.
GSTC tarafından geliştirilen GSTC Standards, turizm sektöründe sürdürülebilirliğin değerlendirilmesi için uluslararası bir referans çerçevesi sunar; sürdürülebilir yönetim, yerel topluma sağlanan sosyo-ekonomik faydalar, kültürel mirasın korunması ve çevresel etkilerin azaltılması gibi temel konuları kapsar. GSTC Standartları, farklı ülkelerde ve farklı turizm sektörlerinde uygulanabilecek ortak bir sürdürülebilirlik yaklaşımı oluşturmayı hedefler; bu sayede değerlendirmelerde ortak bir uluslararası temel oluşturulması ve sektörde güvenilirliğin artırılması amaçlanır. Güncel yapıda sektörlere yönelik Hotel Standard, Tour Operator Standard, MICE Standard ve Attraction Standard gibi standartlar bulunur; GSTC Accreditation Manual v5.0 ile MICE ve Attraction kapsamları da akreditasyon sistemine dahil edilmiştir. GSTC Standards, geçmişte kullanılan "GSTC Criteria" terminolojisinin güncel karşılığıdır.
GSTC Neden Önemlidir? Sürdürülebilir turizm uygulamalarının farklı kuruluşlar tarafından farklı yöntemlerle değerlendirilmesi, tüketiciler ve turizm işletmeleri açısından karşılaştırılabilirlik ve güvenilirlik sorunları oluşturabilir. GSTC Standartları, sürdürülebilir turizm için ortak bir uluslararası temel oluşturarak bu alandaki uygulamaların daha anlaşılır, karşılaştırılabilir ve güvenilir şekilde değerlendirilmesine katkı sağlar. (gstc.org/about)
GSTC Standartlarının Dört Temel Boyutu
Sürdürülebilir Yönetim
Sürdürülebilirliğin kuruluşun genel yönetim sistemi içerisinde ele alınmasını amaçlar. Bu kapsamda;
- Sürdürülebilirlik politikalarının oluşturulması
- Sorumlulukların belirlenmesi
- Hedef ve performans göstergelerinin oluşturulması
- Yasal ve diğer gerekliliklerin izlenmesi
- Çalışanların bilinçlendirilmesi
- Paydaşların sürece dahil edilmesi
- Performansın izlenmesi ve
- Sürekli iyileştirme
gibi konular ele alınır.
Sosyal ve Ekonomik Etkiler
Turizm faaliyetlerinin çalışanlar ve yerel toplum üzerindeki etkilerinin sürdürülebilir şekilde yönetilmesini amaçlar. Bu kapsamda;
- Yerel istihdam
- Çalışan hakları
- Adil çalışma koşulları
- Yerel satın alma
- Yerel ekonomik faydanın artırılması
- Toplumun desteklenmesi
- Çocukların ve savunmasız grupların korunması
gibi konular değerlendirilebilir.
Kültürel Etkiler
Turizm faaliyetlerinin yerel kültür ve kültürel miras üzerindeki etkilerinin yönetilmesini amaçlar. Bu kapsamda;
- Kültürel mirasın korunması
- Yerel kültürün desteklenmesi
- Kültürel değerlerin ziyaretçilere doğru aktarılması
- Kültürel kaynakların sorumlu şekilde kullanılması
gibi konular ele alınır.
Çevresel Etkiler
Turizm faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkilerin azaltılmasını ve doğal kaynakların etkin kullanılmasını amaçlar. Bu kapsamda;
- Enerji verimliliği
- Su verimliliği
- Atık yönetimi
- Sera gazı emisyonları
- İklim değişikliğine uyum
- Biyolojik çeşitliliğin korunması
- Kirliliğin önlenmesi
- Doğal kaynakların korunması
gibi konular değerlendirilebilir.
GSTC'nin turizm sektörüne yönelik standartlarında bu dört ana yaklaşım sektöre özgü gerekliliklere dönüştürülür. Örneğin GSTC Tour Operator Standard bu dört temayı sürdürülebilirlik planlaması, yerel topluma sosyal ve ekonomik faydaların artırılması, kültürel mirasın geliştirilmesi ve çevresel etkilerin azaltılması üzerinden yapılandırır. (GSTC Kriterleri · GSTC Hotel Standard PDF)
Sürdürülebilir Turizm Belgelendirmesi
GSTC belgelendirmesi, bir turizm işletmesinin ilgili sürdürülebilir turizm standardında belirlenen gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının bağımsız ve sistematik bir uygunluk değerlendirme süreciyle belirlenmesidir. Değerlendirme; dokümanlar, objektif kanıtlar, kayıtlar, personel görüşmeleri, saha gözlemleri ve gerekli diğer değerlendirme yöntemleri üzerinden yürütülür. GSTC'nin güncel akreditasyon sistemi, belgelendirme kuruluşlarının sürdürülebilir turizm alanında yetkin personel bulundurmasını, şeffaf ve tarafsız belgelendirme prosedürlerine sahip olmasını ve ilgili uluslararası uygunluk değerlendirme gerekliliklerine uymasını öngörür; GSTC'nin akreditasyon gereklilikleri arasında ISO/IEC 17065:2012'ye uyum da açıkça yer alır.
Kimler Başvurabilir?
GSTC Belgelendirmesinin Sağladığı Değer
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı (TR-I)
Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı, Türkiye'de turizm sektörünün sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda gelişmesini desteklemek ve turizm faaliyetlerinin çevresel, sosyal, kültürel ve ekonomik etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Program, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) koordinasyonunda yürütülür. Program kapsamında Türkiye Sürdürülebilir Turizm Endüstri Kriterleri (TR-I — Türkiye Sustainable Tourism Industry Criteria) kullanılır. GSTC'nin güncel tanımına göre TR-I, Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı'nın ana bileşenlerinden biridir.
TR-I; Türkiye'nin turizm sektörünün yapısı, sosyal ve kültürel özellikleri dikkate alınarak oluşturulmuş olmakla birlikte, uluslararası sürdürülebilir turizm yaklaşımını da esas alır. GSTC tarafından GSTC-Recognized Standard olarak tanınan TR-I, GSTC Industry Standard'ın tümünü benimsemiştir. TR-I'nin temel amacı, Türkiye turizm sektöründe sürdürülebilirliğin sistematik biçimde uygulanmasını ve turizm faaliyetlerinin çevresel, sosyal, kültürel ve ekonomik boyutlarıyla birlikte ele alınmasını desteklemektir; böylece sürdürülebilirlik yalnızca enerji, su veya atık yönetimiyle sınırlı kalmaz, işletmenin yönetim yapısından yerel topluma sağlanan faydalara, kültürel mirasın korunmasına kadar bütüncül şekilde değerlendirilir.
TR-I ve GSTC İlişkisi
TR-I, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve TGA öncülüğünde, sektör paydaşları ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği içerisinde geliştirilmiştir. Geliştirilmesinde GSTC'nin sürdürülebilir turizm standartları temel uluslararası referanslardan biri olarak kullanılmış; TGA'nın resmi açıklamasına göre GSTC'nin ilgili kriterlerinin tamamı değiştirilmeden TR-I tarafından benimsenmiştir. Bu nedenle TR-I: Türkiye'nin turizm sektörüne özgü ulusal gereklilikler + GSTC'nin küresel sürdürülebilir turizm yaklaşımı = Türkiye'de Küresel Standartlarla Uyumlu Sürdürülebilir Turizm Yaklaşımı şeklinde özetlenebilecek bütünleşik bir yapı sunar.
GSTC Recognition — GSTC tarafından verilen "GSTC-Recognized Standard" statüsü, TR-I'nin GSTC Standards ile uyumlu ve eşdeğer olduğunun GSTC tarafından yapılan teknik değerlendirme sonucunda kabul edildiğini ifade eder. TR-I statik bir yapı değildir: TGA'nın resmi açıklamasına göre GSTC standartlarının güncelleme periyoduna uygun olarak 3 ila 5 yıl arasında gözden geçirilmekte ve gerektiğinde revize edilmektedir. (GSTC-Recognized Standards)