Periyodik sağlık muayenesi, çalışanların işe bağlı sağlık risklerine karşı düzenli aralıklarla işyeri hekimi tarafından muayene edilmesidir. Sıklığı işyerinin tehlike sınıfına göre değişir. Bu yazıda süreleri, işe giriş muayenesini ve sık karıştırılan “ekipman periyodik kontrolü” ile farkını özetliyoruz.
Yasal dayanak
Çalışanların sağlık gözetimi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile düzenlenir. Muayene sıklığına ilişkin esaslar İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'te yer alır. Sağlık gözetimi, işyeri hekimi tarafından yürütülür.
Tehlike sınıfına göre muayene sıklığı
Yönetmelikte, işyerinin tehlike sınıfına göre periyodik muayenelerin en geç hangi aralıklarla tekrarlanacağı belirlenmiştir:
- Çok tehlikeli sınıf: En geç yılda bir
- Tehlikeli sınıf: En geç üç yılda bir
- Az tehlikeli sınıf: En geç beş yılda bir
Bunlar azami sürelerdir. İşyeri hekimi; çalışanın yaşı, sağlık durumu, maruz kaldığı riskler ve önceki muayene sonuçlarına göre daha sık muayene isteyebilir. Ayrıca mevzuatta belirli işler veya özel politika gerektiren gruplar için ek şartlar bulunabilir. Güncel hükümler için mevzuatın son halini kontrol etmenizi öneririz.
İşe giriş muayenesi
Çalışan işe başlamadan önce işe giriş muayenesi yapılır ve çalışanın yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığı değerlendirilir. İş değişikliği, uzun süreli sağlık nedeniyle işten uzak kalma sonrası işe dönüşte ve meslek hastalığı şüphesinde de muayene yapılması gerekir. Muayene sonuçları kişisel sağlık dosyasında saklanır.
Ortam ölçümlerinin rolü
İşyeri hekimi sağlık gözetimini planlarken çalışanın maruz kaldığı gürültü, toz, kimyasal, titreşim gibi etkenleri bilmek ister. Bu nedenle iş hijyeni ölçümleri, sağlık gözetiminin önemli bir girdisidir. Örneğin gürültülü ortamda çalışanlar için işitme testleri, tozlu ortamlarda solunum fonksiyon testleri planlanır.
Ekipman periyodik kontrolü ile farkı
“Periyodik muayene” ifadesi iki farklı konu için kullanılır. Sağlık muayenesi çalışanın sağlığına, ekipman periyodik kontrolü ise vinç, basınçlı kap, elektrik tesisatı gibi iş ekipmanlarının güvenliğine yöneliktir. Ekipman kontrolleri hakkında bilgi için periyodik kontrol nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Not: Sigmacert Global sağlık muayenesi hizmeti vermez; iş hijyeni ölçümleri ve iş ekipmanlarına yönelik hizmetler hakkında bilgi sunar.
Sık Sorulan Sorular
Az tehlikeli işyerinde periyodik muayene kaç yılda bir yapılır?
Yönetmeliğe göre en geç beş yılda bir yapılır; işyeri hekimi gerekli görürse daha sık muayene isteyebilir.
Çok tehlikeli işyerlerinde süre nedir?
Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde periyodik muayene en geç yılda bir tekrarlanır.
İşe giriş muayenesi zorunlu mu?
Evet. Çalışanın işe başlamadan önce yapacağı işe sağlık açısından uygun olduğunun değerlendirilmesi gerekir.
Periyodik sağlık muayenesini kim yapar?
Sağlık gözetimi işyeri hekimi tarafından yürütülür; gerekli tetkikler yetkili sağlık kuruluşlarında yapılabilir.