Bir ISO belgesinin değeri, onu düzenleyen belgelendirme kuruluşunun kim tarafından ve hangi kapsamda akredite edildiğine bağlıdır. IAS ve TÜRKAK gibi akreditasyon kuruluşları, belgelendirme kuruluşlarını denetleyen “denetçilerin denetçisi”dir. Bu yazıda IAS akreditasyonunun ne anlama geldiğini, TÜRKAK ile farkını ve belgenizin geçerliliğini nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz.
Akreditasyon ve belgelendirme arasındaki fark
Belgelendirme, bir belgelendirme kuruluşunun işletmenizi denetleyip ISO 9001 gibi bir standarda uygunluğunuzu belgelemesidir. Akreditasyon ise bir akreditasyon kuruluşunun, o belgelendirme kuruluşunun yetkin, tarafsız ve uluslararası kurallara (yönetim sistemleri için ISO/IEC 17021-1) uygun çalıştığını denetleyip onaylamasıdır. Yani akreditasyon, belgenin arkasındaki güvencedir.
IAS nedir?
IAS (International Accreditation Service), merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan, kâr amacı gütmeyen bir akreditasyon kuruluşudur. Belgelendirme kuruluşları, muayene kuruluşları ve laboratuvarlar gibi uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite eder. IAS, Uluslararası Akreditasyon Forumu'nun (IAF) çok taraflı tanınma anlaşmasını (MLA) imzalayan kuruluşlar arasında yer alır.
IAF MLA neden önemli?
IAF MLA, imzacı akreditasyon kuruluşlarının birbirlerinin akreditasyonlarını eşdeğer kabul ettiği bir anlaşmadır. İlke basittir: bir kez akredite, her yerde kabul. Bir belgelendirme kuruluşu, ilgili kapsamda MLA imzacısı bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilmişse, düzenlediği belgeler diğer imzacı ülkelerde de tanınırlık kazanır. Bu nedenle bir belgeyi değerlendirirken şu üç soruyu sormak gerekir:
- Akreditasyon kuruluşu IAF MLA imzacısı mı?
- İmza, ilgili standardı (ör. ISO 9001, ISO 14001) kapsıyor mu?
- Belgelendirme kuruluşunun akreditasyon kapsamı sizin sektörünüzü içeriyor mu?
TÜRKAK ile IAS arasındaki fark
TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu), Türkiye'nin ulusal akreditasyon kuruluşudur ve o da IAF ile Avrupa Akreditasyon Birliği (EA) çok taraflı anlaşmalarının imzacısıdır. IAS ise uluslararası faaliyet gösteren bir akreditasyon kuruluşudur. Aynı kapsamda MLA imzacısı olan iki kuruluşun akreditasyonları uluslararası alanda eşdeğer kabul edilir. Bununla birlikte bazı kamu ihalelerinde veya müşteri şartnamelerinde belirli bir akreditasyon kuruluşu (çoğunlukla TÜRKAK) istenebilir; bu nedenle ihale ve sözleşme şartlarını mutlaka kontrol edin.
Sigmacert Global'in yönetim sistemleri belgelendirme akreditasyonu ve diğer yetki belgeleri akreditasyonlarımız ve sistem belgelendirme yetkimiz sayfalarında yayımlanmaktadır.
Akreditasyon belgelendirme kuruluşuna ne yükler?
Akredite bir belgelendirme kuruluşu, akreditasyon kuruluşu tarafından her yıl denetlenir; denetçilerinin yetkinliğini, tarafsızlık risklerini, denetim sürelerini ve belgelendirme kararlarını kayıt altına almak zorundadır. Denetim süreleri IAF zorunlu dokümanlarına göre hesaplanır, danışmanlık ile belgelendirme birbirinden ayrı tutulur ve şikâyet ile itirazlar tanımlı bir süreçle ele alınır. Bu yükümlülükler, belgenizin gerçek bir denetime dayandığının güvencesidir. Akreditasyonu askıya alınan veya kapsamı daraltılan kuruluşların düzenlediği belgeler de bu durumdan etkilenebilir; bu nedenle belgelendirme kuruluşunuzun akreditasyon durumunu dönemsel olarak kontrol etmekte fayda vardır.
Akredite belge nasıl doğrulanır?
- Belgenin üzerinde akreditasyon kuruluşunun logosu ve akreditasyon numarası olup olmadığına bakın.
- Akreditasyon kuruluşunun internet sitesinden belgelendirme kuruluşunun akreditasyonunun geçerliliğini ve kapsamını kontrol edin.
- Belgenin kendisini belgelendirme kuruluşunun sorgulama sistemi üzerinden doğrulayın. Sigmacert belgeleri için belge sorgulama sayfasını kullanabilirsiniz.
- Belgedeki kapsamın, tedarikçinizin size sunduğu ürün veya hizmeti gerçekten içerdiğini kontrol edin.
Akredite olmayan ya da akreditasyon kapsamı dışında düzenlenen belgeler; ihalelerde, ihracatta ve müşteri denetimlerinde reddedilebilir. Belge seçimi hakkında daha fazla bilgi için ISO belgesi nereden alınır rehberimize göz atın.
Sık Sorulan Sorular
IAS akreditasyonlu belge Türkiye'de geçerli mi?
IAF MLA imzacısı bir akreditasyon kuruluşunun ilgili kapsamdaki akreditasyonuyla düzenlenen belgeler uluslararası alanda tanınır. Ancak bazı ihale ve şartnamelerde belirli bir akreditasyon kuruluşu istenebileceği için ilgili şartları kontrol etmeniz önerilir.
TÜRKAK akreditasyonu ile IAS akreditasyonu arasında kalite farkı var mı?
Her ikisi de IAF MLA imzacısıdır ve belgelendirme kuruluşlarını aynı uluslararası standartlara göre değerlendirir. Fark, kuruluşun ulusal veya uluslararası yapısında ve kapsamlarındadır.
Akreditasyonsuz ISO belgesi ne demek?
Belgelendirme kuruluşunun hiçbir akreditasyon kuruluşu tarafından denetlenmediği anlamına gelir. Bu belgeler hukuken yasak olmasa da çoğu ihale, ihracat ve kurumsal müşteri tarafından kabul edilmez.
Belgelendirme kuruluşunun akreditasyonunu nereden kontrol ederim?
Akreditasyon kuruluşunun (ör. TÜRKAK, IAS) internet sitesindeki akredite kuruluşlar listesinden ve kuruluşun yayımladığı akreditasyon kapsam belgesinden kontrol edebilirsiniz.